Meer lezen is goed voor U

Umberto Eco

Umberto Eco is dood. De Naam van de Roos/ De slinger van Foucault en nog zo wat titels schieten me te binnen.

 

Umberto, niet alleen schrijver, maar ook taalfilosoof, publicist, romanticus en tekentheoreticus. Iemand, die heel veel wist; met de energie van een wetenschapper. Zelf had hij een bibliotheek van ruim 50.000 boeken – wauw – zoals een eerste druk van James Joyce ‘’Ulysses’’; een oud Micky-Mouse blaadje, of een gebedenboek, gekocht op een rommelmarkt.

Zijn werkdag kon zo eruit zien: in de ochtend werkend aan een essay over de sterfelijkheid; in de middag naar zijn instituut in Bologna gaan en tegelijkertijd de Uni van San Marino beheren. Tussendoor aan een nieuwe roman schrijven. Of aan zijn column in Espresso. Zijn fundament? De Middeleeuwen; van Thomas van Aquino tot de ontwerpen, tekeningen en beelden. In zijn visie werd cultuur ingebed in het begrijpen van een tekst; comics, tv-series, bioscoopfilms en reclame werden door hem eveneens onderzocht als de literatuur. Net zoals oog hebben voor alledaagse zaken. Zijn lichtvoetige columns over maatschappelijke ontwikkelingen in Italië behoorden tot de meest fascinerende stukken uit zijn tekst-werkplaats.

 

Maar pas De Naam van de Roos bezorgde hem internationale roem; het verhaal over een reeks moorden in een klooster in de Abruzzen, geïnitieerd door de angst voor de verderfelijke macht van getallen, leverde 7 miljoen verkochte exemplaren van zijn boek op. Ongelofelijk knap geschreven, nodigde dit boek uit tot vele plagiaten en copy cats. De waanzin van het interpreteren vormde kern voor De Slinger van Foucault. In zijn roman Baudolino – een soort gesprek tussen de geschiedschrijver Choniates en de adoptiezoon van keizer Baudolino – mengde hij fantasie met middeleeuwse geschiedenis. In zijn autobiografisch getinte roman De geheime Vlam van Koningin Loana steeg zijn fantasievolle vertelkust over avontuur, comics, tijdschriften en fascistische propaganda tot grote hoogte. Zijn laatste boek Numero Uno (2015)  - staat op mijn wensenlijst - is een niet geheel onrealistische parodie op onze leugenachtige wereld van de media.

 

Umberto Eco; theoretische spitsvondigheden werden gecombineerd met urbaniteit; smeuïge verteltrant en zelfironie met wortels in de tradities van Italië. 19 februari jl. overleed hij na lang (kanker-) ziekbed thuis. Een grootse schrijver is gegaan. Maar in zijn boeken leeft hij voort.