columns

Vliegen en stront

Er is geen droog brood meer te verdienen in de USA met fracking. Met het vrijhandelsverdrag in’t verschiet willen Amerikaanse bedrijven zich door de EU weerstand heen drukken. Beetje pijnlijk is wel, dat uitgerekend de baas van Exxon fracking naast zijn eigen deur niet leuk vindt. Ach, een kleinigheidje hou je altijd, nietwaar? Alle euforie en mooipraterij ten spijt, voor energiebedrijven (o.a. Shell) en investeerders heeft fracking vooralsnog geen winst opgeleverd vanwege hoge kosten, lage gasprijzen en kleinere voorraden als voorzien. Engeland, Polen, Roemenië en Litouwen zijn voorstanders, in Frankrijk en Bulgarije is het verboden. De mogelijke truc met ‘’investeerdersbescherming’’ zou wel eens kunnen leiden tot miljoenenclaims in Europa (“als ik niet mag fracken moet u boete betalen “) en belemmert een effectieve bescherming van milieu en natuur. En zet nationale gerechtshoven buiten spel. ‘’Onafhankelijke’’ scheidsrechters – aldus onderzoek – blijken in ruim 27% van de zaken voordelige deals voor de energiebedrijven gesloten te hebben. De EU wijst de angst voor dit soort taferelen vooralsnog van de hand. Het geplande vrijhandelsverdrag betekent nog niet dat Europees recht wordt uitgehold; fracking zich kan doorzetten of chloorkippen ingevoerd gaan worden. Aldus een spreker van Karel de Gucht. Het verdrag is geen wensconcert van multinationals. Oh nee? Volhouden Kareltje.

Van Loesje-uitspraken word ik zo vrolijk. Neem deze: ‘’ denk je onafhankelijk te zijn met je moestuin en je zonnepaneel, wil de belastingdienst een derde van de bloemkool hebben’’. Dit jaar plant Lena dus geen bloemkool!

Van Joost moet ik me niet opwinden. Niet over 11 miljard, die Barroso zo maar even toezegt aan de Oekraïne, zonder stabiele regering, zonder garanties en met onvoldoende rugdekking van EU landen voor sancties tegen Rusland. Want allen zijn ze bang voor hun belangen. Terwijl 50% van de inkomsten van Rusland via olie/gas binnenkomen. Laat EU alternatieve leveranties zoeken en duurzame energie pushen! NL moet geen bollen en knollen meer naar Russia with no love…sturen. Maar ja, dat is wel business. Dilemma dus. Ondertussen is de Krim al geannexeerd en Poetin blijft gniffelen ‘’ze hebben het lef niet”. EU begrijpt er niks van, in hun ambitie voor een ‘’Groot Europa’’ moet Oekraïne koste wat het kost geholpen worden, terwijl Poet het niet kan hebben, dat zijn Russisch Imperium verkleind dreigt te worden. Ongelijk spel dus. En we hadden het wel kunnen weten, als we Command Authority van Tom Clancy, 2013/12 gelezen hadden. Jack Ryan en zoonlief inhuren en hupsakee, opgelost dit gedonder. Helaas, over Syrië met dictator Assad is er nog geen real-thriller, die ervoor zorgt, dat de oorlog stopt, hij berecht wordtn en het leven weer normaliseert. Jeugdwerkloosheid, te verhelpen met paar miljoen EU geld was het plan. Realisatie Nul. Vluchtelingenprobleem aan Zuid Europese grenzen? Hete aardappel in de EU, ‘’praten we niet over’’. Maar voor ‘’arm’’ Oekraïne is geld. Lang leve Poet – genomineerd voor de Vredesprijs van 2014 - de Russische Krim, oligarchen en andere boeven en moge de rest maar stikken. Ik wind me niet op. Echt niet.

U gaat toch ook kijken he? Want weken was iedereen aan de buis gekluisterd door alle OS wedstrijden. En nu komen de Paralympic’s – die in tegenstelling tot de OS maar mondjesmaat uitzending krijgen – en onder het Oekraïne gedoe nog meer belangstelling en support moet missen doordat regeringsdelegaties niet komen kijken. Topkanjers zijn het; spijkerhard getraind voor dit evenement; dit verdient echt erkenning! Ik duim voor ze.

Voor de kust van Namibië is de fosfaat-roes uitgebroken. In ruim 300 meter diepte willen grondstofjagers het slijk naar de oppervlakte zuigen, aan land transporteren, filtreren. Over blijven fosfaatkorreltjes, die wereldwijd als kunstmest verkocht wordt. De rest van het slijk en afval wordt dan weer in zee gedumpt. Milieuactivisten en wetenschappers waarschuwen voor de risico’s van het commercialiseren van de diepzee. Maar het grote geld lonkt. Want een hybride auto op batterij alleen al benodigd 10 kg Lanthaan; een zilverachtig overgangsmetaal, dat steeds schaarser wordt, maar volop voorkomt in – jawel – de zeeën. Hetzelfde geldt voor nikkel, kobalt, mangaan, zink en koper; volop in ruw vorm op de zeebodem te vinden, aldus de World Ocean Report. En een wereld die in toenemende mate zit te springen om deze grondstoffen, die gebruikt worden in batterijen, legeringen en elektrische apparatuur? Te aantrekkelijke basis voor bedrijven. Maar we weten nog veel te weinig over de diepzee, over de biologische systemen en de diversiteit van het ecosysteem. Wat mijnbouw voor effect heeft daar, is onbekend. Maar dat dit biotoop van enorm belang is voor ons leven, is inmiddels wel duidelijk. Je kunt dus niet alleen maar kijken naar grondstoffen, maar moet ook rekening houden dat veel van dit soort vindplaatsen tevens ook een broedplaats of kleuterklas voor vissen en zeedieren is. De diepzee: een droom voor geologen, een paradijs voor biologen en een schatkamer voor farmacie en industrie. Die men nu dreigt te verkwanselen. 19 licenties voor het zoeken naar bodemschatten heeft de internationale zeebodeminstantie ISA afgegeven. Een wereldwijde organisatie, die de schatten van de diepzee als ‘’gemeenschappelijke erfenis van de mensheid dient te behouden. Maar feitelijk gaat het deze instantie daarom, mensen te stimuleren, deze schatten te winnen. Want daar verdienen ze aan. Vooralsnog gelden de rechten alleen voor de grond van de zee, waar Indië, China en Frankrijk nu mogen zoeken. Over twee jaar verlopen deze rechten, en kunnen nieuwe afgegeven worden, en dan worden het wellicht afbouwrechten. Ach, wat zal het…buiten de internationale wateren – dat wil dus zeggen in minder dan 200 zeemijlen naar de respectievelijke kust – heeft deze instantie helemaal niets te zeggen. Hier geldt nationaal recht. En dat is vaak veel milder. Japan wil in eigen wateren gaan delven; Papua-Nieuw Guinea is al een stap verder en laat het Canadese Nautilus Minerals sulfiet delven, zodra de financiële deal is gesloten. In 1700 meter diepte wordt gesteente afgebroken, het slijk wordt aan de oppervlakte gepompt en daar op schepen ontwaterd. Het gereinigde water zou dan weer op dezelfde diepte teruggebracht worden vanwaar het oorspronkelijk kwam. Zo zou geen schade voor het milieu ontstaan, zegt men. Alles milieuvriendelijk en veilig. Aldus het bedrijf. Naast sulfiet wil men ook goud, zink, zilver en koper mee delven. Waardevol slijk dus. Heel waardevol. En alle goede milieubedoelingen ten spijt, nieuwe grondstofgebieden zijn nodig, willen we steeds nieuwe smartphones en andere gadgets hebben. En aangezien we nog niet weten of e.e.a. zich negatief uitwerkt in de zee, gaat men vooralsnog ervan uit, dat het wel zal meevallen. Ook al staat nu al vast, dat mangaanknollen voor vele kleine diertjes een leefomgeving is. Worden die geoogst, verdwijnen deze. En regeneratie? Vergeet het maar, de knollen hebben ruim 1 miljoen jaar nodig om te rijpen. Maar wie dan leeft, dan zorgt, nietwaar? Ach, en soms worden mensen gepaaid in deze gebieden met ‘’we gaan dan beschermde zones instellen’’, of de ontgonnen gebieden regenereren (hoe?). Soms ook niet. En zijn het vooral de vissers, die ertegen zijn, omdat ze vrezen om hun vangst en dus bestaansrecht. Maar jarenlang de tijd nemen om in experimenten vast te stellen, of meters gedumpt slijk negatief uitpakken voor voedsel en zeedieren, die is er niet. Nee, in 100 jaar moeten mensen kunnen zeggen over onze generatie ‘’ze hebben de juiste beslissingen genomen en zijn niet ingedut’’. Als we het goed doen. Als we dat niet doen, laat de diepzee zich niet meer regenereren. Probleem voor volgende generaties.

De Duitse dochter van Sanofi – de Franse Farmaproducent – moet ruim 28 miljoen dokken. Vanwege omkoping. Het bedrag is geschikt, zogenaamd om de rechtsgang niet nog langer te belasten. Maar feitelijk om te voorkomen dat de boete wellicht nog veel hoger uitvalt? Corruptie/fraude en medicijnen zijn net als vliegen en stront. Ze trekken elkaar aan.