columns

Gelukkig nieuwjaar.., pensioen en de-clutter

Einde jaar; tijd voor terugblikken. Over politiek, nieuws en zo. Ik doe het niet. Was er immers zelf bij. Veel belangrijker lijkt me, hoe gaan we 2017 inrichten? Er is veel te doen. En te bereiken. Aan de slag dus.

 

Triest, als vluchtelingen ‘’ vals spel’’  spelen. Zie voor de tekst https://www.welt.de/politik/deutschland/article160922539/Weise-spricht-von-doppeltem-Spiel-der-Fluechtlinge.html

 

Ongelofelijk, deze man: http://www.spiegel.de/wissenschaft/technik/stephen-hawking-physikgenie-wird-75-jahre-alt-a-1128751.html De artsen voorspelden astrophysicus Stephen Hawking de dood rond zijn 25e. Nu is ie 75. Een portret van een mens, die aan de grens van het ''maakbare'' gaat. In geneeskunde en fysica. Knap. 

 

En dan Erdy weer. Een hervorming van de constitutionele wet, dat is wat ie wil. Met meer macht. En nu is groen licht hiervoor gegeven. Nu moet het nog afgezegend worden door het parlement, maar dat lijkt een formaliteit. Leve de macht. Ten koste van democratie, vrijheid van meningsuiting en vooruitgang.

 

En als we het dan toch over democratie hebben....Kabila van Congo wil eind 2017 aftreden. Echt. Nadat hij 2016 weigerde – na verlies van verkiezingen. En ook Jammeh van Gambia weigert af te treden. Tja, als je gewend bent aan ultieme macht en dictator-spelletjes, wordt afstand nemen haast onmogelijk.

 

En dan het verhaal over pensioenen niet indexeren, terwijl de vermogenspositie van pensioenfondsen toeneemt? Hoogleraar Coen Teurlings roert zich. Wie de berichtgeving over de Nederlandse pensioenfondsen volgt, zou bijna denken dat hun faillissement aanstaande is. Niets is minder waar. Tussen 2008 en 2015 is hun vermogen (incl. levensverzekeraars) toegenomen van 1.100 naar 1.700 miljard euro en dat ondanks de diepe recessie. Toch konden pensioenfondsen de pensioenen niet indexeren. Hoe is dat mogelijk? De oorzaak voor deze paradox ligt in de organisatie van de sector.

Pensioenfondsen doen beloften over uw pensioen in de verre toekomst. Stel je voor dat pensioenfondsen nu mooi weer spelen en de huidige gepensioneerden meer betalen dan verantwoord is, dan blijft er voor de jongeren straks niets meer over. Het is dus goed dat De Nederlandsche Bank als toezichthouder nauwlettend controleert of de sector zijn beloften ook kan waarmaken. De toezichthouder is de belangenbehartiger van de jongeren. De betaalbaarheid van onze pensioenen wordt echter grotendeels bepaald door het behaalde vermogensrendement. Pensioenpremies worden gemiddeld voor zo’n 20 tot 30 jaar belegd; 2 % meer rendement leidt tot 60-70% meer pensioen. Dat rendement is onzeker, daar zit het probleem. De toezichthouder redeneert dat onze pensioenen zijn gegarandeerd en dat we dus de risicovrije rente moeten hanteren. Die is nu erg laag, zeg maar 1-2%. Zoals ik hier een jaar geleden betoogde blijft dit nog wel even zo. Het feitelijke rendement is echter veel hoger. De fondsen zelf claimen een rendement te halen van gemiddeld 7%. Dat zal vast niet zo hoog kunnen blijven, maar 3-4% moet haalbaar zijn. Het verschil tussen 1-2% en 3-4%: dat is een hele wereld.

Waarom maken pensioenfondsen zoveel meer rendement dan de risicovrije rente? Hier biedt Piketty’s onvolprezen boek een duidelijk antwoord. Piketty brengt het vermogensrendement van Amerikaanse universiteiten in beeld: hoe groter het vermogen, des te hoger het rendement. Voor gewone stervelingen is goed beleggen niet weggelegd. Het vereist veel deskundigheid. Goede raad is duur. Hoe groter de beleggingsportefeuille, des te groter het draagvlak voor die kosten. De efficiënte schaalgrootte is een vermogen van 50 miljard euro of meer. Veel pensioenfondsen zitten daar nog onder. Verdere schaalvergroting is winst. U als privé-belegger haalt die rendementen niet.

Een goed collectief pensioenstelsel is dus in ieders belang. Heeft de toezichthouder dan ongelijk als hij pensioenfondsen dwingt om te rekenen met de risicovrije rente? Ja en nee. Het ja heb ik hierboven uitgelegd. Maar nee, omdat het hele pensioenvermogen nu in één grote pot wordt gestopt. Dus moet de toezichthouder er permanent voor waken dat er over 40 jaar nog geld is voor de huidige jongeren. Vijftien jaar geleden heb ik met mijn Rotterdamse collega Casper de Vries gepleit voor de invoering van een systeem van generatierekeningen. Die ene pensioenpot wordt dan opgedeeld tussen de verschillende generaties: voor ieder geboortejaar een eigen rekening. Zo weet je zeker dat de premies van de jongeren niet worden gebruikt om de tekorten van ouderen toe te dekken. De toezichthouder kan dan met wat meer rust en wijsheid naar het rendement van pensioenfondsen kijken. De gevolgen van een verkeerde inschatting zijn immers voor de rekening van de eigen generatie. Er is zeker wat te zeggen voor een beetje solidariteit tussen generaties, maar die solidariteit is nu niet goed begrensd. Dat leidt tot kostbare problemen.

Een volgend kabinet kan deze situatie niet laten voortbestaan. De kabinetsformateur moet als eerste daad een paar wijze mensen vragen om een plan te schrijven binnen twee weken. Want de pensioenen niet indexeren terwijl de vermogenspositie van de pensioenfondsen toeneemt, dat is een bron van onbeheersbare tweespalt.

 

Nee maar...als digitalisering een sprookje is, zou het einde mogelijk luiden...toen kregen alle mensen een basisinkomen en samen met de robots leefden ze nog lang en gelukkig...’’. Helaas, een sprookje is niet de werkelijkheid. Zweden constateerde recent, dat het simpelweg te veel geld kost. Dus onhaalbaar. Het klinkt leuk, maar het is niet realistisch. En toch, het is zo aantrekkelijk; de droom van leven zonder werk, angst voor sociale u=onrust en slecht geweten....Helaas, grow up. Het is een utopie, die niet te financieren is.

 

Het wordt nog druk, ‘’boven’’.... Amazon wil niet alleen pakjes per drone bezorgen, maar ook zijn distributiecentra 'airborne' maken. Dat blijkt uit een patent aanvraag, meldt TechCrunch. Met de 'airborne fulfillment centers' (AFCs) vliegt Amazon een met goederen volgestopte 'zeppelin' naar een locatie waar de online retailer een bestelpiek verwacht. Amazon geeft als voorbeeld stadions met sportevenementen. Drones bezorgen de bestellingen in recordtempo bij de fans tijdens de wedstrijd. Het patent beschrijft ook grotere shuttles die de zeppelin bevoorraden en zelfs mensen naar boven kunnen brengen die in het distributiecentrum werken. Uiteraard kan de zeppelin ook gebruikt worden voor reclamedoeleinden. 

 

Was het vorig jaar op tv het ‘’Tiny House’’, lijkt er nu weer een trend terug te komen: prullaria; weg van minimalisme, leve het uitstallen van dingen die leuk, mooi, onnodig zijn of herinneringen bevatten. Of gewoon passen volgens stylisten. Niet de-clutter, zoals de Britten het noemen, maar re-clutter dus; niet per definitie minder, maar leuker. Weg met Spartaans wit, kom op met koper, kleurige serviezen en vlinders.Tja...