Over voedsel

Industrievoedsel is top! Of toch flop?

Nou, als het artikel in het AD (en later in Foodlog) bedoeld was om te provoceren, is men daarin geslaagd. Deze Hoogleraar aan de Uni Wageningen laat zich overigens maar al te graag door de voedingsindustrie uitnodigen. Maar hij is blind en doof voor de vele aantoonbaar negatieve effecten door te veel zout/vet/suiker in industrieel bewerkt voedsel, welk niet alleen gerelateerd, maar aantoonbaar verantwoordelijk is voor een forse stijging van o.a. diabetes, hart-en vaatziektes en kanker. Een paar van zijn uitspraken: :

 

-          Met bewerkt voedsel is niks mis. E-nummers waren ooit bedoeld om de consument te informeren, en omdat ze goed getest zijn, is bewezen dat ze niet schadelijk zijn. Ammeloela; te veel E-nrs. blijken op aandringen van de industrie goedgekeurd te zijn. En we hebben geen idee, wat ze in combinatie allemaal doen; dus als u durft, pak vooral dat gifgroene, diepblauwe of knalrode kunstsnoepje. Niks mis mee, kleur doet ons eten, zegt ie ook nog

-          En dan vindt hij dat geleuter over natuurlijke voeding maar onzin;  immers kaas groeit niet aan de boom, brood trek je niet uit de grond; het is ook bewerkt. Dat klopt, Tiny, maar het maakt wel verschil, of je nog een 30-tal niet-gedeclareerde ‘’hulpstofjes’’ in het brood stopt om het wekenlang goed te houden, of dat je met pure, biologische ingrediënten een brood bakt. En kaas van biomelk, ambachtelijk gemaakt smaakt echt naar kaas; niet te vergelijken met de kunstkazen uit de fabriek….

-          En bewerking? Dat is goed voor de kwaliteit; het voorkomt bederf en voorkomt ziekte, want er loeren overal micro-organismen. De grootste bedreiging voor de voedselveiligheid is de kokende mens, die rommelt maar wat aan in zijn keuken, niemand heeft daar controle. Wat een flutsepruts; zo ken ik er nog een paar. Goede hygiëne en schoon werken zijn basisvoorwaarden bij voedselverwerking; genoeg mensen die dit kunnen, niet alleen maar de allerheilige industrie!

-          Tomatenpuree uit blik is gezonder dan verse tomaat (behalve als het blik gecoat is met bisfenol A…. Je kunt het ook makkelijk zelf maken, en tomaten koken (soep, saus, etc) is simpel thuis uit te voeren)

-          Pakje gedroogde soep = hier gebeurt niks mee, alle ingrediënten zijn gedroogd. Geen bederf of kwaliteitsverlies; anders dan verse soep, die een paar dagen in de koelkast staat (nou, zo kunnen je alles wel krompraten; ten eerste heeft soep van verse ingrediënten veel vezels, vitamines en andere voedingsstoffen, mits goed bereid, en niet langer bewaard dan 2 dagen; in gedroogde ingrediënten kan na verloop van tijd en afhankelijk van de droogmethode toch verlies optreden van voedingsstoffen)

-          De levensmiddelenindustrie levert goede producten. Veilig, met goede voedingswaarde. Gecontroleerd, bewerkt onder gecontroleerde omstandigheden en dat krijg je als consument niet voor elkaar (echt wel, beter, smakelijker en vooral gezonder)

-          Eten gaat gepaard met emotie en een hoop misverstanden. Een hamburger in de snackbar zien we als ‘’ongezond’’. Maar zo’n industriële burger is prima, waarschijnlijk minder vet dan een sukadelap. Maar omdat productie achter gesloten deuren plaatsvindt, weten we er onvoldoende van, dus vinden we dat eng (ik heb jarenlang in de levensmiddelenindustrie en bij productiebedrijven gewerkt en ik blijf zeggen, industrieel bereid voedsel is industrieel bereid voedsel en dient als gemakt, maar is lang niet altijd gezond! En als je een burger maakt van bio-vlees, kun je zelf het vetgehalte bepalen en krijg je een pure, eerlijke burger op je bord, zonder allerlei toevoegingen, aroma’s, stabilisatoren en wat dies meer zij)

-          En dat gerommel met verkeerd vlees of nep kaas en zo? Ach, dat zijn degenen, die het voor de sector verknallen. Komt nauwelijks voor door strenge controles, zegt ie. ONZIN; onze gebrekkige – en de belangen van de industrie vooropstellende – inspecties zorgen ervoor dat sjoemelen zo simpel is, dat het veel vaker gebeurt omdat het zo lekker verdient. En pas als alles opgepeuzeld is, komt een terugbrengactie of wordt de boosdoener ‘’gewaarschuwd’’, want straffen? Moet je vooral niet te snel willen doen. 

-          En dan…tenzij we minder eten, kunnen we alleen met industriële voedselproductie 7 miljard wereldbewoners voeden. Natuurlijk voedsel is een luxeprobleem. Bio-productie? Te lage oogsten, meer bederf en daardoor verspilling. En bovendien zouden mensen bij natuurlijk voedsel uuuuuren kwijt zijn aan kopen en bereiden daarvan (hoeft niet, mag wel, maar dat zogenaamde gemak argument is maar mager; voorbeeld: een verse salsa met tomaat, paprika, ui, knoflook, kruiden, specerijen, drupje olijfolie is in een paar minuutjes klaar; supervers, vol vezels, vitamines en voedingsstoffen en 100x smakelijker dan een salsa uit blik, pak of pot! En zelf koken? Kan heel gezellig zijn; is leuk als je niet alleen in de keuken staat en je weet precies wat je eet; niks mis mee, toch?)

-          De industrie neemt ons dus het werk uit handen. Het is gezonder en beter gemaakt….(het argument van werk uit handen betekent ook controle uit je handen; want je weet simpelweg niet, hoe de productie plaatsvindt, en wat er allemaal – vooral ook niet gedeclareerd) in zit. En dat vind ik noch gezond, noch beter)

 

Een ieder moet het verder zelf weten. Wij kiezen bewust om industrieel bewerkt voedsel te mijden en verbouwen onze eigen groente, fruit, olijfolie, saffraan/kruiden, noten etc. We leven volgens de seizoenen, en de verse oogst wordt direct verwerkt. Verser en gezonder kan haast niet. Oh ja, vroeger tuinierde ik op een balkon; je hoeft dus geen landgoed te hebben of 7 dagen/week in de tuin te werken…Aardbeien, sla, tomaat, radijs, zoveel is te telen in kuipen, zelfs zonder tuin. Kleinschalig of juist volledig zelf voorziend; er zijn zat mogelijkheden, al naar gelang de ruimte, het tijdsbestek (overigens; bij tuinieren heb je geen sportschool meer nodig…). En als je de eigen oogst proeft, wil je nooit meer anders. Vinden wij.

 

Nog geen dag na \''de Industrie-ophemelaar'' las ik – afgezien van alle commentaar – een artikel in de ScienceDaily.  Washington State University onderzoekers hebben geconcludeerd, dat het duurzaam voeden van een groeiende wereldbevolking wel degelijk mogelijk is. Ecologisch verbouwen van voedsel kan voldoende opleveren, is winstgevend voor boeren en verbetert het milieu; daarnaast is het gezonder voor boeren en tuinders en voor onze gezondheid. Het is de eerste studie die ruim 40 jaar aan onderzoek over wetenschap en agro-ecologie onder de loep heeft genomen en een vergelijk maakte tussen conventionele landbouw en ecologische. Nu telt ecologisch geproduceerd voedsel maar voor 1% mee in de globale landbouw, en de bezwaren zoals o.a. dat deze landbouw inefficiënt zou zijn, meer land benodigd, worden door dit onderzoek naar het rijk der fabelen verwezen. Het hele verhaal lezen? John P. Reganold, Jonathan M. Wachter. Organic agriculture in the twenty-first centuryNature Plants, 2016; 2 (2): 15221 DOI:10.1038/NPLANTS.2015.221 / http://www.sciencedaily.com/releases/2016/02/160203085855.htm

 

 

En natuurlijk kon een vervolg op het stuk van ‘’niks mis met industrieel voedsel’’ niet uitblijven, dus we gaan nog even door…De WHO heeft op basis van het werk van de Braziliaanse voedingswetenschapper Monteiro voedsel in 4 delen opgesomd; geordend naar de mate van bewerking in relatie tot de consequentie voor de gezondheid van deze bewerkingen. Zo’n overzichtstabel maakt het makkelijker en zinvoller om de discussie over de voor/nadelen van bewerkt voedsel te voeren. De categorie waar we mee moeten oppassen, is die van de ultra-processed foods; dat zijn producten, die de industrie (kunstmatig) superlekker, zelfs verslavend lekker gemaakt heeft; terwijl ze daarbij vaak maar een beperkte voedingswaarde hebben. Ze missen essentiële voedingsstoffen, zijn meestal vezelarm maar vaak wel te zoet/te zout en te vet. (Lees meer in het boek Salt, sugar, fat van Michael Moss). Verkopers van deze producten zetten aan tot overconsumptie middels agressieve marketing en beschikbaarheid op plaatsen zoals stations, winkelstraten en benzinestations. Voor sommige mensen haast onmogelijk, om deze ‘’verleiding’’ te weerstaan. Niks mis met voedselveiligheid. Klopt. Maar ze dragen wel in grote mate bij aan consumptie van toegevoegde suiker, zout, (trans-) vetten en daarmee werken ze mee aan globale epidemie van welvaartsziekten. Je kunt natuurlijk dimdammen over de exacte plaats van de voedingsmiddelen; want een hamburger is niet ultraprocessed als je die zelf maakt; maar de meeste burgers die wereldwijd worden gegeten, hebben een voedingswaarde, die maakt dat wel degelijk in de categorie ultra processed vallen (te zout, te vet, te veel toevoegingen). Benieuwd naar de indeling van de WHO?  : http://www.foodlog.nl/artikel/let-op-ultra-processed-foods/

 

De Amerikanen zijn uitgekeken op de gewone pizza. Waar in 2015 de VS goed was voor 10% aan nieuwe pizzaproducten (terwijl het oerland van de snelle pizzahap in 2011 nog goed was voor 19% aan innovaties: en  scoorde Frankrijk met 11% aan innovaties. Frankrijk! Pizza!?  Om pizza te verkopen in de VS moet die vooral ambachtelijk gemaakt zijn, liefst met lokale ingrediënten, de gewone pizza verliest terrein. Aldus onderzoeksbureau Mintel in Foodnavigator.

 

Afsluitend nog even dit bericht….Naar aanleiding van de superfood hype (m.n. boerenkool) in de VS wilde McD Canada ook op de gezonde toer en bood een ‘’gezonde’’ salade met boerenkool aan. Nou, als je die Keep Calm/Caesar On salade oppeuzelt, aangemaakt met de Asiago Cesar dressing, krijg je  730 kcal binnen, 53 gr vet en 1400 mg natrium (zout). 3x zoveel als 3 hamburgers op elkaar gestapeld. Dubbele Big Mac: 680 kcal, 38 gr vet en 1340 mg natrium…..Hoezo, gezond alternatief? Veel te vet, te zout en te veel calorieën! Het idee was goed, maar de uitvoering krijgt een dikke onvoldoende. .